گوں الله ء پاکیں نام
دوشنبهَی روچ، هژده روچ چه شعبان 1345 گوَستَت که مَه ملاّیَی لوگے په اے نام "مولوی یحیی" یکے چه چهبارَی هلکاں (باهوکلات) مردیں چُکّے چه مات بوت. مولوی یحییء همیشه وهد اے ارمان و واهگ هستت که اگه مردیں چکی بوتّ آیّیَ وش تریں سبک جاهاں دیم بدنت و ٹوهیں عالم و زانتکارے ببوُت و بتوانت وتی راج و جامعیَه چه بی سواتی و نازانتی ببچّینِت.
قاضی یحیی وتی پُسّگَی نامَ محمد عبدالله نات. چه کسانِی آیَّی مجگ په وانگ و زانگ تیار بُوانَت و آیَّی لوگ اولی مدرسه و سبک جاهَت که پاکیں قرآن و لهتے چه کتاباں وانینَگ بوت.
1371 ه.ق سالَ که ورنایے بوتّت و آ دور و زمانیانَی علم و وانگانِی سکّتت، پاکستانَی ملک په "کراچی" که آ وَهد ٹوه تریں علمی و دینی دانش جاهَت، راهش دات. رند چه دو سال كه وتي وانگاني پوره كرت، وتی وطن و ملک واتَرِّت. لهتي چه مولانايي استاذ و وانينوكاں ايشنت: (هدامرز مولانا غلام مصطفي قاسمي، مولانا محمد علي سندي؛ علامه اقبالَي وانينوك، مولانا حافظ احمد، مولانا قاري رعايت الله و مولانا عبدالحليم).
کمُّکی بعد چه یایگا، آیَّی پِت مکّه یَی مُهیم شُت و بعد چه حجّ نادراه بوت و چه دگنیا شت و مدینیَی پاکیں هاکَی تها کَلّ کنَگ بوت. مولانا روانبد وش تریں کسِیَت که توانتی وتی پتَی هالیگیں جاگاهَ پُرّ بکنت و پیش نمازی و قضاوتَی مزنیں کار و مسئوليتي زُرت.
1380ءِ سال دولتي سبك جاهَي تها گوں وانينگ دلگوش بوت. 1388ء سال ديني سبك جاهے (تعليم القرآن) پيم كرت و ابيد چه تدريس و وانينگ دولتي سبك جاهانَي تها، اﮮ ديني سبك جاهَي تها تلّاش و كوشستي كرت و نازانتي و بي سواتي و نوك ياري(بدعت) و شرك و خرافاتي خلاف لانكيگي بست و چِست بوت و آيَّي تلّاش و زهمتاں هما كار دات. هنچوش په گهتر كرتنِ مادّي ملك مردماني وضع و زند بازي كوشست كرت و وتي زورمنديں كلم و زبانَ پَ اﮮ كاران كاربند كرت.
مولوي روانبدَ باززيں مِهر و دوستيے گوں اللهي نبي هستت و اِشيَي گواه و دليل جتا چه شي كه آيَّي لچه و غزلانَي تها يهته، ايشنت كه وتي مباركيں عمرَي تها ده بَر پَ كعبه شريف و نبيَّي روضه يَي زيارت رپته. اگاں بربري نادراهيانَي پتراهنگ آيّ بي واكَ كرت و نهشتي كه پَ حجَّي مهيم بروت، بي حد ملورَ بوتّ.
1407ء سالل گوں شي كه چه بيماريان و نادراهياں نركّتت و لوگيان و سنگتاں آيَّ مَنِه كرت، بلَي كعبه و روضيَي شوق آيَّ آرام نهِشت و اﮮ مهيمَي راهي ديم گِپت و چه اماراتَي راه شت و يهت. ايدگه سال دهمين و آهريں پديَت كه ديم په اللهي لوگ و آيَّي نبيَّي گلزاريں هاكَ شت. بگُوَي لوﭨتي كه پيامبر(ص) و آيَّي پتَي كِرّا وتَ آرام بكنت و اودان بوپسِت. حج كنگَي بعد گوں وتي همراهاں گلايشتنت چه قطر و عربستانَي مرز اماراتَ رونت و چه اوداں وتي ملكَ واتر كننت كه آياني موﭨر چپّي بوتّ و چنتي و باد مولانايَي روح ديم پَ اللهي گندگ و لقا بال كرت و قطرَي هاكَ گوں وتي مباركيں جسَد شرپ دار كرت.
اﮮ روچَي تاريك 23ذي الحجه 1404 ه.ق برابر گوں 16 مرداد 1367 اَت كه پَ مُچ مردماں هاسّ پ زبان و ادب دوستاں سوُگَي روچيَت پچي كه مولانايَي شعر و لچياں هامي و ملّايَي سينگي تها جاه كرتت و ﭨوه و كساں، جنين و مرديناني هلوَت(زمزمه) بوتيتنت و مچّاں آيَّ چه وتَ زانت. مولانا روانبد گوں مردم رُست و آياني كرّا گوں پهكيں درد و مشكلاں منت و تاں كه پانَي وتي ربَّي ديدار لوﭨگ بوتّ، آياني هزمتَ كرت و ملك و وطني ديمرويا جد و جُهدي كرت.
تاں هنون و نه پيسر چه آيي چشيں واكداريں لچه كارﮮ بلوچاني تها نيهته. مولانايَ چه كساني شعرَي هنر و ذوقي هستت و توانيں بگويں روانبد بلوچي لچه و شعرَ په كمال رسينت. زياتي(اغراق) نهنت كه آِّيَّ بلوچستانَي سعدي زاننت.
گوں بازيں زانتكاري كه چه بلوچي، پارسي و عربي زباني هستت، كمتر گنديں كه سهت و نامفهوميں لبزانَ كاربند بكنت. مولانا نظم و نثرَي تها واكمند و استادَت و ايشي چه آيَّي دست نوشتاں جاه ييت. مولانايَي شعري تخلص ايشاننت: روانبد، انيس، عبيدالله، عبدالله، جامي و نظامي.
مولانا روانبد ابيد چه دين و شريتَي زانتكاري، پَ اللهي جاه يارگَي راها(عرفان و تصوف) پاد اير كرت و مولوي عبدالله درخواستي، قاضي محمد حسن كسر كندي و صوفي خان محمد ايرافشاني مدظله العالي اي راهَي تها مولانايي پير و مرشدانتنت.
بيكاريَي وهد هاسّ كماشيَي دوره وتي كيمتي وهدَ په لكّتں گوازينت. آيَّي ﭨوه تريں پد و اثر آيّي ديواناننت كه يكّي پارسي و عربي و يكي دگه بلوچينت. تجريدالتجويد، عروج الفرائض، النهر الفائض، نظم القواعد و الفوائد، قطوف دانيه في انواع ثمانيه، النهر الصافي في العروض و القوافي، تاريخ بلوچستان، مجموعه فقاوا و ... هنچوش لهتي رجانكي هم چه اﮮ واجه پشت كپته.
مولانا روانبد وتي كيمتي زندي تها سَي بر سانگ كرت و هژده چكّ-نه جنين و نه مرديں- اﮮ سورانِي ثمرنت. آيَّي زهگاں گيشتر ادب دوست، عالم و زانتكار و حافظ قرآن و شريتنت و لهتے هم لچه كاريَي طبع و ذوقش هست. مولانايي مزنين زهگ مولوي مفتي نظام الدين هنون وتي پتََي جاه منند شرعي و اجتماعي كاران و هنچوش پيشيني پيشنماز و وتي پتي سبك جاهَي مسترنت.
مولانايَ دو برات هستنت كه هنوں زند گوازيننت و ﭨوهيں بلوچي لچه كاراننت و مولانايي شاگرد و وانندهاں بوتينت؛ مولانا عبدالمجيد و ملا محمد روانبد.
"هدا آيَّ وتي نبيَّي كرّا جاه بدنت و گوں نيكيں بندياں حشر و نشر بكنت"
منابع:
تذكره شعراي بلوچستان، نورالله كرد، پويان فرنگار،تهران،1386
ديوان روانبد، تصحيح عبدالغفور جهانديده، بام دنيا، زاهدان، 1384
شعر بلوچ، غلامحسين جهانتيغ، نشر خرّم، قم، 1381.
رسیده بود، از بیست و چند کشور جهان و همچنین از دانشگاه های مختلف ایران اساتید، دانشجویان دکتری و محققان حضورداشتند. برای من واقعا سعادتی بود که در این همایش باشم، بخصوص که من به زبان بلوچی بسیار علاقه مندم و مقاله ی من در این زمینه بود و مقالات دیگری هم در این خصوص دارم. بنابراین برای من فرصتی بسیار گرانقدر و مغتنم بود که در خدمت همکاران، دوستان و دانشجویان باشم و همچنین از نزدیک شاهد رشد دانشگاه سیستان و بلوچستان باشم که برای من مایه ی دلگرمی است که اینقدر خدمت و پیشرفت و علاقه و کار و توانی که اکنون به کار بسته شده را در دانشگاه می بینم و همه -اعضای هیئت علمی، دانشجویان، کسانی که کار می کنند و به بهروزی و ارتقای علمی دانشگاه فکر می کنند- باید قدردان باشند. چرا که این عمده ترین نمود وسعت هر دانشگاهی است.
به نام او، با یاد او، برای او